Daşın emal növləri: cilalama, yarımcilalama, buçardalama

Təbii daşın emalı mişarlamadan sonra plitənin səthinə lazımi fakturanın verilməsidir: cilalama, yarımcilalama, termoemal, buçardalama, qumşırnaqlı emal, sındırma və digər üsullar. Faktura yalnız xarici görünüşü — rəngi, parıltını, naxışın ifadəliliyini — deyil, həm də istismar xüsusiyyətlərini müəyyən edir: sürüşkənlik, çirklənməyə davamlılıq, açıq havada köhnəlmə sürəti.

Emal seçiminin əsas meyarı daşın harada işləyəcəyidir: şaquli divar və ya üfüqi səth, interyer və ya fasad, intensiv hərəkət zonası və ya dekorativ detal. İkinci meyar süxurdur: hər fakturanı istənilən daşda almaq olmur.

Məqalə spesifikasiyalar hazırlayarkən memarlara və dizaynerlərə, həmçinin nümunə seçən sifarişçilərə faydalı olacaq. Süxurların icmalı — Fasad və interyer üçün təbii daş bölməsində.

Cilalama — səthin güzgü parıltısına qədər getdikcə daha xırdadənəli abrazivlərlə ardıcıl şlifləməsidir. Son mərhələ cilalama tozları və ya pastaları ilə yerinə yetirilir.

Cilalama nə verir: daşın rəngini və naxışını maksimum açır, səthi hamar və sıx edir, çirkin udulmasını azaldır. Cilalanmış qranit tutqun fakturalı eyni daşdan daha tünd və kontrastlı görünür.

Məhdudiyyətlər:

• nəm halda sürüşkənlik — cilalama açıq havada pilləkənlərdə, meydançalarda və yaş zonalarda tətbiq olunmur;

• yumşaq süxurlarda (mərmər, travertin, əhəngdaşı, oniks) cila cızılır və aşınır, açıq havada isə turşulu yağıntıların təsiri ilə tədricən yox olur;

• cilalanmış səthdə izlər, ləkələr və cızıqlar daha çox nəzərə çarpır.

Cilanı ən yaxşı qranit və kvarslı süxurlar saxlayır. Onlar üçün cilalanmış plitələr fasadın şaquli müstəvilərində, portallarda və interyerlərdə normal həlldir. Yumşaq süxurlar əsasən interyer üçün cilalanır.

Yarımcilalama (xonlama) — güzgü parıltısı olmadan hamar tutqun və ya yarımtutqun səthə qədər şlifləmədir. Proses abrazivin orta dənəvərliyində dayandırılır.

Yarımcilalı daş cilalanmışdan daha sakit görünür: rəng bir qədər açıq, naxış yumşaq, parıltı yoxdur. Bununla belə, səth hamar və toxunuşda xoş qalır.

• Üstünlükləri: cızıqlar və aşınma izləri az nəzərə çarpır, cila ilə müqayisədə sürüşkənlik aşağıdır, açıq havada bərabər köhnəlir.

• Çatışmazlıqları: cilalanmış səthdən bir qədər çox çirk udur, buna görə hopdurma xüsusilə arzuolunandır.

Yarımcilalama ən universal fakturalardan biridir. Onu mərmər, travertin və əhəngdaşından olan fasadlarda (cilanın onsuz da tutqunlaşacağı yerlərdə), pəncərə altlıqlarında, interyerdə döşəmə və divarlar üçün, mebel elementlərində tətbiq edirlər. Açıq havada üfüqi səthlər üçün yarımcilalı daşın sürüşmə əleyhinə xüsusiyyətləri kifayət etməyə bilər — orada daha relyefli fakturalar seçilir.

Termoemal (termoşırnaqlı emal) — daşın səthinə yüksək temperaturlu qaz şırnağı ilə təsirdir. Kəskin qızma nəticəsində dənələrin üst layı qeyri-bərabər genişlənir və qopur, xırda relyefli kələ-kötür səth əmələ gətirir.

Xüsusiyyətləri:

• əsasən qranitə və digər kvarslı süxurlara tətbiq olunur; karbonat daşları (mərmər, əhəngdaşı) bu emala uyğun deyil;

• daş açılır, naxış zəifləyir;

• səth hətta nəm halda da sürüşkən deyil;

• emal bir neçə millimetri əhatə edir, buna görə termoemal üçün plitələr qalınlıq ehtiyatı ilə götürülür — adətən 20 mm və daha çox;

• kələ-kötürlük çirklənmələri və istismar izlərini gizlədir.

Termoemal olunmuş qranit açıq havada pilləkənlər, meydançalar, döşəmə örtüyü, sokollar və pandüslar üçün standartdır. Onu tez-tez eyni növün cilalanmış daşı ilə birləşdirirlər: məsələn, portalın cilalanmış divarı və girişdə termoemal olunmuş pillələr.

Termoemaldan sonra səth bəzən iti kənarları götürmək və fakturanı toxunuşda yumşaltmaq üçün əlavə olaraq fırçalarla işlənir. Bu variant ayaqyalın gəzilən meydançalar üçün — məsələn, hovuzların yanında — rahatdır.

Buçardalama — daşın səthinin piramidal dişli zərbə aləti (buçarda) ilə emalıdır. Zərbələr səthdə bərabər nöqtəvi relyef qoyur. Əvvəllər buçardalama əl ilə aparılırdı, bu gün dəzgahlarda və ya pnevmatik alətlə.

Faktura dişlərin addımından asılı olaraq iri və ya xırda olur. Emaldan sonra daş açılır, tutqunlaşır, relyefdə işığın yumşaq oyunu yaranır.

• həm bərk süxurlar (qranit, bazalt), həm də sıx karbonat süxurları (dolomit, əhəngdaşı, travertin) üçün uyğundur;

• yaxşı sürüşmə əleyhinə xüsusiyyətlər verir;

• «əl işi» kimi görünür, buna görə klassik və tarixi memarlıqda populyardır;

• buçardalama üçün, termoemalda olduğu kimi, plitənin kifayət qədər qalınlığı lazımdır.

Buçardalanmış daş pilləkənlərdə, sokollarda, döşəmə örtüyündə, parapetlərdə, həmçinin dekorativ məqsədlərlə — məsələn, cilalanmış sahənin ətrafında kontrast çərçivə üçün tətbiq olunur.

Fasad üçün emal seçimini cədvələ salmaq rahatdır.

Sadalananlardan əlavə, qumşırnaqlı emal (bərabər xırda kələ-kötürlük), antik/fırçalama (məftil fırçalarla köhnəldilmiş səth), «qaya» sındırılmış fakturası və qaltovka (plitənin yumrulanmış kənarları) tətbiq olunur. Bir layihədə bir neçə faktura memarlığı vurğulamağın yaxşı yoludur: divarın hamar müstəviləri, relyefli sokol, kələ-kötür pilləkənlər.

Məsləhət: nümunələrə məhz obyektdə olacaq emalda və gün işığında baxmaq lazımdır — faktura eyni daşın tonunu kataloqda göründüyündən daha çox dəyişir.

TECHNOFORMA-nın Moskva vilayətindəki istehsal bazası həm yumşaq süxurların (qumdaşı, balıqqulağı daşı, dolomit, əhəngdaşı), həm də bərk süxurların emalı üçün avadanlıqla təchiz olunub. Buna görə daşı layihənin konkret düzülüş sxeminə və fakturasına uyğun hazırlamaq olar.

Kislovodskdakı «Dinastiya» klub evində təbii qranit (700 m²) keramoqranit və şüşə liflə armaturlanmış betonla (GFRC) birlikdə işləyir; layihələndirmə və montajı şirkət yerinə yetirib. Digər obyektlər — TECHNOFORMA layihələri bölməsində. Plitənin qalınlığı birbaşa emalla bağlıdır — bu barədə «Daş üzlük plitələrinin qalınlığı» məqaləsində.