Memarlıq betonu və GFRC: fərqlər

Memarlıq betonu — səthi açıq qalan və özü bəzək olan betondur: suvaq, rəngləmə və üzlük olmadan. Ona əsas tələb üz səthinin keyfiyyətidir: bərabər rəng, verilmiş faktura, aydın tillər, minimum boşluq və qəlib izləri. Ondan monolit divarlarda, yığma panellərdə, pilləkənlərdə, kiçik memarlıq formalarında və fasad dekorunda istifadə olunur.

Şüşə liflə armaturlanmış beton (GFRC) vəzifəsinə görə yaxın xüsusi haldır: bu da açıq üz səthli betondur, lakin qələviyə davamlı şüşə liflə armaturlanıb, bu da nazik və yüngül məmulatlar hazırlamağa imkan verir. Kütləvi monolit və ya daşıyıcı element lazımdırsa — memarlıq betonu seçilir; az çəkili asma panellər və dekor lazımdırsa — GFRC.

GFRC haqqında ümumi icmal — Şüşə liflə armaturlanmış beton: material və texnologiya bölməsində.

Memarlıq betonu ayrıca material deyil, beton səthinin son bəzəyə çevrildiyi yanaşmadır. Başqa adlara da rast gəlinir — dekorativ beton, üz səthli beton. Onu adi konstruksiya betonundan fərqləndirən nədir:

• Tərkib. Çox vaxt ağ sement, piqmentlər, seçilmiş doldurucular (bəzən dekorativ daş qırıntısı), plastifikatorlar istifadə olunur. Tərkib və dozalama qarışıqdan qarışığa sabit olmalıdır, əks halda səthdə müxtəlif çalarlı ləkələr yaranacaq.

• Qəlib. Yüksək keyfiyyətli qəlib və ya səthin naxışını verən xüsusi matrislər istifadə olunur: hamar, taxta imitasiyalı, relyefli.

• Texnologiya. Diqqətli sıxlaşdırma, temperatura nəzarət, xüsusi ayırıcı tərkiblər, ehtiyatlı qəlibdən çıxarma.

• Emal. Cilalama, qumşırnaqlı emal, aşılama, hidrofobizasiya.

Fasad üçün memarlıq betonu monolit divarlar və yığma panellər şəklində, abadlıqda isə kiçik memarlıq formaları üçün tətbiq olunur: skamyalar, çəpərlər, dibçəklər, pilləkənlər. Memarlıq betonundan fasad dekoru — karnizlər, pilyastrlar, çərçivələr — tam kəsiklə töküldükdə ağır alınır, buna görə daha çox şüşə liflə armaturlanmış betondan hazırlanır.

Memarlıq betonunu ev şəraitində öz əllərinizlə kiçik əşyalar üçün — plitələr, dibçəklər, stolüstülər — hazırlamaq mümkündür. Fasad üçün zavod texnologiyası, tərkibə nəzarət və bərkitmənin hesablanması lazımdır.

Hazırlanma üsuluna görə memarlıq betonunun iki növü var:

• Monolit. Divarlar, sütunlar, örtüklər, pilləkənlər yerindəcə qəlibdə betonlanır. Bunlar eyni zamanda bəzək rolunu oynayan daşıyıcı konstruksiyalardır. Çətinlik — böyük sahədə və müxtəlif mərhələlərdə, dəyişkən havada və müxtəlif briqadalarla eyni səth keyfiyyətinə nail olmaqdır. Qüsurları düzəltmək çətindir.

• Yığma. Panellər, pillələr, üzlük elementləri zavodda nəzarət olunan şəraitdə hazırlanır və obyektdə quraşdırılır. Səthin keyfiyyəti daha yüksək və sabitdir, lakin adi betondan məmulatlar ağırdır, kran və güclü bərkitmələr tələb edir.

Şüşə liflə armaturlanmış beton yığma elementlərə aiddir, lakin nazik divarına görə xüsusi yer tutur: bu konstruksiya deyil, asma üzlükdür. O, yüksək mürəkkəblikli monolit işlər və ağır yığma panellər olmadan fasadda memarlıq betonu effekti verir.

Qalınlıq — əsas fərqdir. Memarlıq betonundan konstruksiyalar polad armaturla armaturlanır, ona betonun qoruyucu qatı lazımdır — adətən hər tərəfdən ən azı 2–3 sm. Buna görə adi betondan hətta üzlük yığma panellərin qalınlığı 60–80 mm-dən, monolit divarlarınkı isə 150–200 mm-dən və daha çoxdur.

Şüşə liflə armaturlanmış betonda polad armatur yoxdur: liflə armaturlama bütün qalınlıq boyu paylanıb. Məmulatın divarı — adətən 10–20 mm.

Qiymətlər təxminidir və məmulatın konstruksiyasından asılıdır.

Hər iki material ifadəli səthlər almağa imkan verir, lakin forma imkanları fərqlidir.

Memarlıq betonu iri müstəvilər və sadə həndəsi formalar üçün yaxşıdır: divarlar, prizmalar, pillələr, skamyalar. Faktura qəlib və ya matrislə verilir: hamar, taxta imitasiyalı, həndəsi relyef. Mürəkkəb plastika armatur və qoruyucu qatın qalınlığı ilə məhdudlaşır.

Şüşə liflə armaturlanmış beton formaca daha sərbəstdir: armatursuz nazik divar mürəkkəb relyefi, əyrixətli səthləri, karniz profillərini, kapitelləri, ornamenti təkrarlayır. Fakturalar:

• hamar, o cümlədən rəngləmə üçün;

• məsaməli beton fakturası;

• açıq doldurucu ilə aşılanmış və qumşırnaqlı;

• qəlibə qoyulmuş daş və taxta imitasiyası;

• kütlədə rəngləmə.

Üz qatının resepti eyni olduqda GFRC və memarlıq betonundan məmulatlar zahirən fərqlənməyə bilər.

Tətbiq sahələri qismən üst-üstə düşür, lakin hər materialın öz vəzifələri var:

• Memarlıq betonu: açıq səthli monolit daşıyıcı divarlar, pilləkənlər, pandus, dayaq divarları, kütləvi kiçik memarlıq formaları, abadlıqda skamya və çəpərlər, güclü karkaslı binalar üçün yığma üzlük panelləri.

• Şüşə liflə armaturlanmış beton: asma fasad panelləri, əyrixətli elementlər, karnizlər, pilyastrlar, sütun örtükləri, pəncərə çərçivələri, sokol üzlüyü, giriş qruplarının dekoru, yüngül kiçik memarlıq formaları və güldanlar, interyer panelləri.

Bir obyektdə materiallar birləşdirilir: memarlıq betonundan monolit pilləkən və ya dayaq divarı ilə eyni çalarlı GFRC panellərindən fasad üzlüyü vahid obraz yaradır.

Belə birləşmədə çalarını və fakturanı əvvəlcədən nümunələr üzərində razılaşdırmaq vacibdir: monolit obyektdə zavoddakı məmulatlardan fərqli şəraitdə rəng yığır və eyni resept hələ uyğunluğa zəmanət vermir. Etalon nümunələr işlərin başlanmasından əvvəl təsdiqlənir və qəbul üçün obyektdə saxlanılır.

İstismarda qulluq da fərqlidir. Memarlıq betonunun açıq səthi zamanla çirklənir və şoranlaşır, buna görə o, bir qayda olaraq, hidrofobizasiya olunur və hopdurma vaxtaşırı yenilənir; monolitdəki qopmalar rəng seçimi ilə tərkiblərlə təmir edilir və təmir izləri çox vaxt nəzərə çarpır. Ciddi zədələnmədə GFRC-dən asma paneli dəyişmək daha asandır: o, sökülür və eyni qəlib üzrə yenidən hazırlanır. Hər iki material üçün ümumi qaydalar qüvvədədir — üfüqi səthlərdə suyun durmasına yol verməmək, tikişlərə nəzarət etmək və fasadı üz qatını zədələyən abraziv və aqressiv turşulu tərkiblərlə təmizləməmək.

Moskvadakı RUBLEVO BUSINESS PARK biznes mərkəzində şirkət iki 12 mərtəbəli korpusda 15 000 m² şüşə liflə armaturlanmış beton üzlüyün və 5 000 m² FRONTEK-in layihələndirilməsi və montajını həyata keçirib. Ofis mərkəzi üçün sərt təmiz səthlər lazımdır, GFRC-dən asma üzlük isə bu effekti ağır yığma panellər olmadan verir. Mahaçqaladakı «Anji-Siti» gənclər yaşayış kompleksində — 16 mərtəbəli binada 18 000 m² GFRC.

Daha çox obyekt — TECHNOFORMA layihələri bölməsində. Materialın xarici adları haqqında — GRC, GFRC və SFB: şüşə liflə armaturlanmış beton xaricdə necə adlanır məqaləsində.